1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Από το ζενίδ στο ναδίρ η πορεία της ιστορικής «Ε»

Παρασκευή, 14 Νοεμβρίου 2014. Η «Ελευθεροτυπία», στη δεύτερη εκδοτική της απόπειρα, κρεμιέται για τελευταία φορά στα περίπτερα. Η εφημερίδα που «γεννήθηκε» στις 21 Ιουλίου 1975, εν μέσω μεταπολίτευσης και σε εποχή ραγδαίων πολιτικών εξελίξεων… έσβησε αθόρυβα. Εκτοτε, συχνά, ακούγεται περί προσπαθειών επανέκδοσή της, που όμως δεν ισχύουν.

Η «Ε» ήταν υπήρξε η πρώτη εφημερίδα που εκδόθηκε μετά τη μεταπολίτευση, καθώς οι υπόλοιπες της εποχής είτε απλά επανεκδόθηκαν (μετά τη διακοπή της κυκλοφορίας τους κατά την περίοδο της χούντας), είτε δεν είχαν διακόψει την κυκλοφορία τους.

Το πρώτο φύλλο στήθηκε πάνω στα χνάρια του απεργιακού φύλλου «Αδέσμευτης Φωνή», το οποίο είχε πρωτοκυκλοφορήσει στις 13 Μαΐου 1975 εν μέσω της μεγάλης απεργίας των δημοσιογράφων. Εκείνο το απεργιακό φύλλο ήταν η απάντηση των απεργούντων αρχισυντακτών σε ένα αντίστοιχο φυλλάδιο που εξέδιδε τον καιρό της απεργίας η ένωση ιδιοκτητών και εκδοτών εφημερίδων με τα καθημερινά… νέα της επιλογής τους.

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Το τελευταίο φύλλο, σαν σήμερα το 2014

Εμφανίσθηκε μάλιστα ως «η εφημερίδα των 70 συντακτών» με αρχικούς χρηματοδότες, και ιδιοκτήτες, τον Χρήστο Τεγόπουλο, τον Χρήστο Σιαμαντά, τον Αλέξανδρο Σουδενό και άλλους, και με διευθυντή σύνταξης τον Αλέκο Φιλιππόπουλο. Τον Απρίλιο του ‘76 τη διεύθυνση σύνταξης ανέλαβε ο Σεραφείμ Φυντανίδης και τον Μάιο του 1978, ο έλεγχος της εφημερίδας περιήλθε αποκλειστικά Τεγόπουλο, όπου και παρέμεινε ως τον θάνατό του, τον Νοέμβριο του 2006.

Με ρεκόρ πωλήσεων

Τον Νοέμβριο του ‘75 κυκλοφόρησε και η «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», που ήταν μάλιστα η πρώτη κυριακάτικη έκδοση απογευματινής εφημερίδας, και τον Μάιο του ‘78 κυκλοφόρησε και η «Πρωινή Ελευθεροτυπία», παράλληλα με το απογευματινό φύλλο, χωρίς μάλιστα η έκδοση της μίας να επηρεάσει την κυκλοφορία της άλλης. Η πρωινή έκδοση διακόπηκε τρία χρόνια αργότερα ενώ το Ιανουάριο του ‘84 η εφημερίδα άλλαξε το σχήμα της σε ταμπλόιντ, προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εποχής.

Ο Φυντανίδης υπήρξε διευθυντής της για περισσότερα από 30 χρόνια, μία από τις μακρότερες «θητείες» στον αθηναϊκό Τύπο ενώ η καλύτερη κυκλοφοριακή περίοδος της εφημερίδας υπήρξε τον Νοέμβριο του 1977, όταν ο μέσος όρος πωλήσεων έφτασε τα 160.448 φύλλα (105.066 σε Αθήνα και Πειραιά και 54.370 στην υπόλοιπη Ελλάδα.

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Από τα χαρακτηριστικά της εφημερίδας ήταν και η σχετική με την επικαιρότητα φράση – σλόγκαν της τελευταίας σελίδας που καθιερώθηκε τη δεκαετία του 1990. Γραφόταν από τον αρχισυντάκτη Γιώργο Παπαδόπουλο-Τετράδη.

Επίσης, από το Μάιο του 1990 στην κυριακάτικη «Ε» φιλοξενούνταν ένα ένθετο που συνέτασσε η ομάδα ερευνητών-δημοσιογράφων ονόματι «Ιός» που κράτησε για σχεδόν δύο δεκαετίες. 

«Στηρίζουμε την αλλαγή, ελέγχουμε την εξουσία» 

Η «Ε» υπήρξε εξαρχής αντιπολιτευόμενη εφημερίδα προς τις τότε κυβερνήσεις της Νέας Δημοκρατίας ενώ, με την άνοδο του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, είχε φιλοκυβερνητικό χαρακτήρα, έχοντας μάλιστα και το σλόγκαν «Στηρίζουμε την αλλαγή, ελέγχουμε την εξουσία». Ωστόσο κατά καιρούς άσκησε στο ΠΑΣΟΚ έντονη κριτική, όπως στην περίοδο του σκανδάλου Κοσκωτά.

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Ο Κίτσος Τεγόπουλος ήταν μάρτυρας κατηγορίας στη δίκη του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ειδικό Δικαστήριο. Όμως, ανέκρουσε πρύμνα στο ακροατήριο και συνέβαλε με την κατάθεσή του στην αθώωσή του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, δε, η «Ε» ήρθε σε ρήξη με την κυβέρνηση Μητσοτάκη εξαιτίας της δημοσίευσης προκηρύξεων τρομοκρατικών οργανώσεων που απαγορευόταν με νόμο της εποχής. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ: Όταν επτά εκδότες και διευθυντές εφημερίδων κοιμήθηκαν για 13 ημέρες στο… κελί

 Αργότερα, η εφημερίδα υποστήριξε κριτικά τις κυβερνήσεις Σημίτη που ακολούθησαν και επανήλθε στην αντιπολιτευτική της γραμμή με την άνοδο της Νέας Δημοκρατίας, τηρώντας ευμενή στάση απέναντι στο πρόσωπο του Κώστα Καραμανλή.

Μετά τον θάνατο του Κίτσου, τη διεύθυνση ανέλαβαν η κόρη του Μάνια και ο αδελφός του Θανάσης. Υπό τη διεύθυνσή της, η εφημερίδα συγκρούστηκε με το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου κι έγινε η αιχμή του δόρατος του αντιμνημονιακού Τύπου.

Το 2004 «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία», που είχε ανοίξει τον δρόμο των DVD προσφορών, δίνοντας δώρο ντοκιμαντέρ του Discovery και ξεπερνώντας κάποιες Κυριακές τις 400.000 πωλήσεις, είχε μερίδιο κυκλοφορίας 23%, με μέσο όρο τα 238.000 φύλλα, που την έφερνε πρώτη στη γενική κατάταξη των κυριακάτικων εφημερίδων. Η μόνη σκιά στο γενικότερο κλίμα ευθυμίας εκείνων των εύρωστων ημερών ήταν η αγωνία για την πορεία της υγείας του Κίτσου. Χαρακτηριστική ήταν η φράση που χρησιμοποιούσαν οι παλιότεροι, για να το εμπεδώσουν και οι νεότεροι, που δεν τον πρόλαβαν στα γραφεία του οργανισμού. «Αν πεθάνει ο Κίτσος…».

Η αρχή του τέλους

Η είσοδος της εταιρείας στο Χρηματιστήριο τη δεκαετία του ’90 αποφέρει στα ταμεία τεράστια κέρδη και σημαντικές αυξήσεις στους μισθούς των στελεχών της. Η γενναιοδωρία του Κίτσου έχει ως αποτέλεσμα να αμείβεται με πενταψήφια νούμερα ένας σημαντικός αριθμός εργαζομένων, από διακεκριμένους σκιτσογράφους μέχρι υλατζήδες. Καθιερώνεται σιγά-σιγά ένα εθιμικό δίκαιο σύμφωνα με το οποίο όλοι πληρώνονται κατά 200% περισσότερο τα κυριακάτικα, ενώ βάρδια έχει κάθε Κυριακή μόλις το 1/3 των δημοσιογράφων.

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Το 2007 ο Διονύσης Αυγουστινιάτος αποχωρεί από την οικονομική διαχείριση της εφημερίδας ύστερα από 20 χρόνια ελέω αντιπαλότητας με τη Μάνια, η οποία απουσίαζε τις πέντε από τις επτά μέρες από τα γραφεία.

Και η σπατάλη δίνει και παίρνει, τη χρεοκοπία δεν αποτρέπει ούτε  πώληση της κερδοφόρου «Χρυσής Ευκαιρίας» το 2008, αξίας 85 εκατ. ευρώ. Ενα μέρος πηγαίνει σε επιστροφή κεφαλαίου στους μετόχους της εισηγμένης, 45 εκατ. μοιράζονται η Μάνια και η αδελφή της, Λένα, εκ των οποίων το 75% χρησιμοποιείται για να εξυπηρετηθούν παλαιότερα δάνεια που είχε πάρει ο πατέρας τους στο όνομά τους για να χτίσει τις εκτυπωτικές εγκαταστάσεις στο Κορωπί. Τα υπόλοιπα χρησιμοποιούνται για να καλύψουν λειτουργικά έξοδα και μισθοδοσία. Από την άλλη, η οικονομική αιμορραγία συνεχίζεται.

Ανέλαβε τα χρέη του συζύγου

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Η εταιρεία θαλάσσιων σκαφών Planatech, ιδιοκτησίας του συζύγου της Μάνιας, Παναγιώτη Λέζου, εντάσσεται ως θυγατρική στη Χ.Κ. Τεγόπουλος (!) και παίρνει δάνεια με εγγυητή τον εκδοτικό οργανισμό. Μέρος του δανείου των 25 εκατ. ευρώ που παίρνει η εκδοτική από την Πειραιώς το 2009 πηγαίνει στην Planatech, ενώ η εφημερίδα αγοράζει από εκείνη σκάφη, τα οποία δίνει ως προσφορά στους αναγνώστες της. Η Planatech κλείνει τελικά την ίδια χρονιά, αφήνοντας μεγάλα χρέη προς την εκδοτική εταιρεία.

Η «Ελευθεροτυπία» αρχίζει να εμφανίζει τα συμπτώματα της χρεοκοπημένης Ελλάδας: μια διοίκηση ανίκανη να πάρει μέτρα εξόδου από την κρίση, ενώ προστατεύει μόνο το περιβάλλον της.

Ελέω των οικονομικών προβλημάτων της εκδότριας εταιρείας, έπαυσαν οι πληρωμές των εργαζόμενων στην εφημερίδα τον Αύγουστο του 2011. Ο Φυντανίδης σε δηλώσεις του έριξε την ευθύνη στην Τεγοπούλου για την οικονομική κατάσταση («Η Μάνια, όσα χρόνια ζούσε ο μπαμπάς της, δεν είχε πατήσει ποτέ στην εφημερίδα Δεν τη μαθαίνεις τη δουλειά έτσι στα 50 σου χρόνια…»).

1975 – 2014, η ιστορία της «Ελευθεροτυπίας»

Η Μάνια Τεγοπούλου, που είχε αναλάβει τα ηνία, ζήτησε δάνειο από την Alpha το οποίο δεν εγκρίθηκε και οι οφειλές, ύψους 3,2 εκατ. ευρώ, δεν γινόταν να καλυφθούν. Στις 22 Δεκεμβρίου 2011 οι εργαζόμενοι, μετά από πληροφορίες ότι η εκδότρια εταιρεία είχε πρόθεση να υπαχθεί στο άρθρο 99 του πτωχευτικού κώδικα, αποφάσισαν την έναρξη επαναλαμβανόμενων 48ωρων απεργιών, αναστέλλοντας έτσι την κυκλοφορία της εφημερίδας. Όντως η Τεγοπούλου κατέθεσε στις 30 Δεκεμβρίου, αίτηση για την υπαγωγή της εταιρείας στο α. 99, η οποία απορρίφτηκε από το δικαστήριο στις 25 Μαΐου 2012, με το σκεπτικό ότι δεν υποβλήθηκε αξιόπιστο σχέδιο εξυγίανσης.

Μετά από περίπου ένα χρόνο, η εφημερίδα (αλλά και η ιστοσελίδα) «άνοιξαν» και πάλι στις 10 Ιανουαρίου 2013 με συνεκδότες τη Μάνια Τεγοπούλου και τον δικηγόρο Χάρη Οικονομόπουλο. Ωστόσο, λίγο μετά τα οικονομικά προβλήματα επέστρεψαν και η εφημερίδα έκλεισε οριστικά, σαν σήμερα το 2014.

Η δε Μάνια, στα 59 της και με βαριά κίρρωση του ήπατος, η απρόβλεπτη και αντιφατική κληρονόμος της ιστορικής εφημερίδας έφυγε μόνη και οργισμένη (τον Ιούνιο του 2018), όπως ακριβώς έζησε.